لیست سدهای باستانی ایران  

   سدها یکی از نشانه های فرهنگ و تمدن یک کشور است که در ایران سابقه ای دراز دارد. قدمت سدهای باقیمانده در ایران  به بیش از دو هزار و پانصد سال می رسد که نمونه هایی از آن در کتاب زمین شناسی مهندسی، تالیف دکتر حسن صادقی، آمده است :

   1. سد داریون در پشت قلعۀ سلاسل شوشتر بیش از 2000 سال قبل ساخته شده است.

   2. بند شوشتر در رودخانۀ کارون در 1700 سال قبل ساخته شده است و هنوز دایر است.

   3. سد داریوش بزرگ در رودخانۀ کر در حدود 2500 سال قبل ساخته شده است.

   4. بند بهمن در شیراز عمری در حدود 2000 سال دارد.

   5. بند میزان در شوشتر در 1700 سال قبل ساخته شده و هنوز دایر است.
   6. پل بند لشکر قدمت 1000 ساله دارد.

   7. بند شاهپور بر روی رودخانۀ کارون در شوشتر به سن 1700 سالگی رسیده است.

   8. خرابه های بند ارگان بر روی رودخانۀ مارون، گواه دیگری بر توجه به سد سازی در ایران باستان است.

   9. دو بند قدیمی در جزیرۀ قشم عمری در حدود 1500- 1700 سال دارد.

  10. بند امیر در سی و پنج کیلومتری شمال شیراز بر رودخانۀ کر توسط متخصصین دورۀ عضدالدوله دیلمی ساخته شده است و سن آن به 1000 سال می رسد.

  11. بند فیض آباد نیز در 1000 سال قبل ساخته شده است.

  12. بند تیلیکان در روی روخانۀ کر با قدمت 1000 سال از تلاش نیاکان ما گواه می دهد.

  13. بند دختر در شمال دریاچۀ بختگان ( بند خاکی ) با عمر 1000 سال از توجه به مصالح طبیعی در ساخت سدها گواهی می دهد.

  14. بند شش تراز در کاشمر با عمری در حدود 900 سال از مبارزۀ خستگی ناپذیر مردمان این کشور در استفاده از منابع طبیعی گزارش می دهد.

  15. سد ساوه که از رسوبات پر شده، تقریبا جوان است و فقط 700 سال عمر دارد.

  16. سد کبار یک سد قوسی از مصالح سنگی است با قدی برافراشته ( 60-70 متر ارتفاع ) عمرش به 700 سال می رسد.

  17. بند قهرود کاشان با 400 سال عمر از سدهای قدیمی به شمار می رود.

  18. بند قمصر نیز گواهی بر استفاده از سدها برای نیاز آبی مردمان در آن زمان بوده است.

  19. پل بند خواجو در دورۀ صفویه ساخته شده و هنوز باقی است.

  20. بند اخلمد در خراسان فقط 300 سال عمر دارد.

  21. بند زیبای فریمان با عمر 300 ساله شبیه سدهای خوب امروزی است.

  22. بند کریت در طبس نمونۀ سد قوسی در حاشیِۀ کویر است. ارتفاع آن در حدود هزار متر و عمر آن در حدود 400 سال است، از رسوب پر شده است.

  23. بند سلامی مشهد 300 سال عمر دارد.

  24. سد گلستان با 300 سال عمر و نمای خوب آن نمایان گر دست توانای ایرانیان باستان در سدسازی است.

  25. بند طرق با 400 سال عمر با آبگیر مناسب نمونه ای از کارهای خوب سدسازی است.

  26. بند اشرف در بهشهر عمر 300 ساله دارد و هنوز دریاچۀ آن پا برجاست.

  27. بند دره در بیرجند در حاشیۀ کویر از نوع پشت بند دار است.

  28. بند عمر شاه در بیرجند حدود 200 سال ساخته شده، بند قوسی است، دو ستون در وسط، پشت بند دار.

  29. بند قمصر در کاشان از مصالح خوب برج آبگیر آن خبر می دهد که جهت آبیاری این منطقه استفاده می شده است.

   و صدها سد کوچک دیگر که نام و نشانی از آن ها باقی نمانده است و یا مجال گفتن در این مختصر نمی رود. چنانچه مشاهده می شود ایرانیان در عهد باستان بیکار ننشسته و در پیکار با طبیعت به مهار نمودن آب ها پرداخته اند.

                                       به کوشش سرور بابک قزل، عضو انجمن نویسندگان بنیاد " ایران ما "

آثار باستانی در حال تخریب

۱. سد سیوند خطری است جدی برای پاسارگاد و تنگه بلاغی.
۲. بخشی از حمام وکیل شیراز تخریب شد .

۳. بزرگترین آتشکده دوره ساسانی در غرب کشور با چهارصد تن ماسه پوشانده شد.
۴. سد سلمان فارسی یک شهر دوران ساسانی را نابود می کند. سازمان میراث فرهنگی پس از ده سال سکوت و پس از گذشت یک ماه از آب گیری، تازه دستور توقف آبگیری را به وزارت نیرو ارجاع نموده.

۵. میدان نقش جهان و چهار باغ اصفهان همچنان در هاله ای از ابهام.
۶. دو دکل پشت مقبره فردوسی همچنان استوار است.

۷. سازمان میراث فرهنگی هیچ اهمیتی به شکستن حریم ارگ علی شاه نمی دهد.
۸. سد رامهرمز همچنان تهدیدی است برای سد باستانی "جره".

۹. پیش از نوروز پشت درهای بسته تخت جمشید چه گذشت ؟
۱۰. یک اثر دوره اشکانی بدون حفاظت و مرمت رها شده است.

۱۱. سد ملاصدرا در شهرستان اقلید که توسط رئیس دولت افتتاح شد، تپه مهر علی، آثار باستانی پیش از تاریخ و آثار مربوط به دوران ساسانی را به زیر آب برد.
۱۲. ریل گذاری راه آهن در استان فارس موجب نابودی آثار ۵ تا ۶ هزار سال پیش در این منطقه شده است. در ضمن این اقدام اثری ویران گر روی نقش رستم خواهد داشت.

۱۳. سه زلزله در حدود چهار ریشتر حوالی پاسارگاد را لرزاند که البته خسارتی به بار نیاورد. گفتنی است آب گیری سد سیوند احتمال وقوع زلزله شدیدی را در این منطقه افزایش می دهد.
۱۴. از کاروانسرای هلاکوخان، از آثار دوران مغول در استان آذربایجان شرقی جز مشتی خاک و سنگ چیزی نمانده است.

۱۵. قلعه باستانی شهر مرند به دلیل بی توجهی مسئولین در حال تخریب است.
۱۶. تپه ای مربوط به زمان اوراتورها در آذربایجان خوراک قاچاقچیان عتیقه شده است.

۱۷. چرا اطلاعات مربوط به گنجینه عظیم کشف شده در رامهرمز در اختیار مردم قرار داده نمی شود ؟
۱۸. درخت هایی با قدمت ۵۰۰ سال به خاطر آب گیری سد سیوند از بین خواهند رفت.

۱۹. نقش برجسته انسان بالدار در پاسارگاد نیاز به ترمیم و مراقبت ویژه دارد.
۲۰. سد گلابر زنجان آثار مربوط به دوران سنگ و آهن و دوران اشکانی را به زیر آب خواهد برد.

۲۱. گل سنگ به بخشی از تخت جمشید هجوم آورده است؛ این در حالی است که تا این لحظه حرکتی برای مقابله با آن انجام نشده است.
۲۲. حفاری غیر مجاز در مسجد جامع تهران.

۲۳. کتیبه کاخ آپادانا شوش در حال نابودی است و نیاز به مرمت فوری دارد.
۲۴. کلیسای کاتولیک های اندیمشک به طور کامل تخریب شد.

۲۵. عمارت مشیرالدوله به شدت در خطر تخریب است.
۲۶. سازمان میراث فرهنگی چهار سال تخریب نیاسر را تماشا کرد.

۲۷. مرمت آثار باستانی سبزوار بسیار کند و بی نتیجه است.
۲۸. گنبد لیشتر در شهرستان کهگیلویه در خطر نابودی قرار دارد.

۲۹. بلوک های آرامگاه داریوش سوم فرو ریختند.
۳۰. با تخریب یک اثر مربوط به دوره قاجار و تبدیل آن به حوزه شانس یک اثر دیگر برای ثبت در فهرست آثار ملی از دست رفت.

۳۱. کارکنان اداره آب و برق، بند هزار و هفتصد ساله دوره ساسانی را تخریب کردند.
3۲.قلعه گبری از آثار مربوط به دوران ساسانی واقع در شهر ری تبدیل به انبار آهن شده است.

۳۳. تپه مافین با آثاری به قدمت بیش از ۲۰۰۰ سال تبدیل به زباله دانی و محل تجمع معتادان شده است.
۴. سازمان میراث فرهنگی حریم خانه تاریخی پیرنیا را شکست.

۳۵. ارگ نسا، یکی از مهم ترین شهرهای دوره اشکانی به عنوان میراث جهانی ترکمنستان به ثبت رسید. ( فراموش نکنیم ایران زمین فراتر از مرزهای سیاسی بین المللی است.)
۳۶. آثار تاریخی آرامگاه فیروزان (ابولولو)، مظهر مقاومت ایرانیان در دوران تجاوز اعراب به ایران به واسطه کشورها و دست های پشت پرده نابود خواهد شد.

۳۷. به دلایلی نامشخص، کاوش های کاخ بردک دو سال است که متوقف شده است.
۳۸. از تپه سیلک، هگمتانه و یا جاهای دیگر کشور فقط کاسه و کوزه یافت می شود. پس آثار ارزشمند این تمدن ها کجاست؟

۳۹. سازمان میراث فرهنگی شانس جهانی شدن اشگفت سلمان را به صفر رساند و پس از مدتها هنوز رنگ پاشی های عمدی بر آثار آن را پاک نکرده است.
۴۰. رطوبت و نداشتن حریم مشخص عامل اصلی تخریب کتیبه بیستون می باشد.

۴۱. یک اثر دوره سلجوقی در حال فرو ریختن و تخریب کامل است.
۴۲. هجوم حفاران غیر مجاز و قاچاقچیان عتیقه به محوطه تنگه بلاغی شگفت انگیز است. این در حالی است که حتی هیچ عکاسی حق نزدیک شدن به این منطقه را ندارد.

۴۳. به خاطر سیاست های غلط، امکان تخریب چغازنبیل را همچنان تهدید می کند.
۴۴. زمین شناسان دانشگاه شیراز : گازهای سمی باعث تخریب تخت جمشید می شود.

۴۵. سی و نه کشور چهل و پنج اثر فرهنگی، باستانی و تاریخی خود را برای ثبت به میراث فرهنگی جهانی فرستاده اند. جالب اینجاست که نامی از ایران در این فهرست دیده نمی شود.
۴۶. سازه های آبی دوره ساسانی شوشتر آماده برای جهانی شدن. (مانع: سازمان میراث فرهنگی تهران).

۴۷. شهرداری کرمانشاه بافت تاریخی این شهر را در موقعیت خطرناکی قرار داده است.
۴۸. میلاجرد اصفهان مشهور به جیرفت ۲ در حال تخریب و چپاول شدن است.

۴۹. میدان توپخانه ( امام خمینی ) تهران، یکی از قدیمی ترین نماد های پایتخت، تحت تاثیر مترو تخریب خواهد شد.
۵۰. سد سیوند یک روستای هخامنشی را به زیر آب برد.

۵۱. قلعه داو دختر رامهرمز به دلیل انفجارهای پیاپی و حفاری های غیر مجاز بشدت در حال تخریب است.

۵۲. حفاری های غیر مجاز، سیلک کاشان را به شدت تهدید می کند.

      و...   

 لطفاً آثار تاریخی در حال تخریب و یا ویران شده شهر خود را به ما معرفی کنید.

به نقل از کمیته نجات پاسارگاد و منابع بومی-محلی

  ( مطالب مربوط به این پست که چندی پیش به دلایلی از صفحات وبلاگ پاک شده بود، توسط دوست میهن پرستمان، آقای سید محمد حسین مصطفوی، مدیر وبلاگ آزادیستان مجددا برای ما ارسال شد. از آقای مصطفوی به خاطر لطفی که در حق ما روا داشتند صمیمانه سپاس گذارم و دست ایشان را از راه دور می فشارم.) 

گنبد کاووس

  گنبد قابوس ( گنبد کاووس ) هشتاد و ششمین اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی است که در شهرستان گنبد کاووس، در جنوب شرقی دریای کاسپین (خزر، مازندران) و در استان گلستان واقع شده است.

   گنبد کاووس بلندترین برج آجری جهان است که در سده چهارم هجری در دوره حکومت آل زیار به دستور قابوس بن وشمگیر، حاکم و ادیب بزرگ ایران، در سال 375 خورشید، برابر با 397 ه.ق ساخته شد.

  این بنا در تپه ای مصنوعی به ارتفاع 15 متر ساخته شده است که از دو قسمت بدنه به ارتفاع 37 متر و گنبد مخروطی به ارتفاع 18 متر تشکیل شده است که در مجموع 70 متر از سطح زمین ارتفاع دارد. قطر درونی بنا در کف در حدود نه متر و شصت سانتی متر است و ضخامت دیوار نیز در حدود چهار متر و هشتاد سانتی متر است که یکی از دلایل پایداری بنا پس از گذشت بیش از هزار سال می باشد. آجر به کار رفته در این بنا آجری است مخصوص که به آجری ریشه دار یا آجر دنباله دار معروف است. از مشخصات این بنا می توان به پلان ستاره ای ده پر، وجود دو ردیف کتیبه آجری به خط کوفی و کانون پژواک صدا اشاره کرد.

  ساخت این بنا قریب به شش سال به طول انجامید و سرانجام در سال 402 ه.ق به پایان رسید.

  برگردان کتیبه آجری گنبد قابوس به فارسی:

به نام خداوند بخشنده مهربان

این است کاخ باشکوه

از برای امیر شمس المعانی

امیر پسر امیر

قابوس فرزند وشمگیر

فرمان داد به ساختنش در زندگانیش

سال سیصد و نود و هفت قمری

و سیصد و هفتاد و پنج شمسی

......................................................................

تصاویر

با درود                

  دوستان واعضای گرامی، مطلب مربوط به این پست توسط هکرها دزدیده و یا حذف شده است. از تمام دوستان خواهش می کنم اگر از صفحه اصلی کپی در اختیار دارند فورا با ما تماس بگیرند. در غیر این صورت لطفا به هیستوری (تاریخچه) کامپیوتر خود در حالت دیسکانکت، یعنی زمانی که به شبکه اینترنت وصل نیستید  نگاهی بیندازید و مطلب مورد نظر را برای ما ارسال کنید. در صورتی که در زمان اتصال به اینترنت این کار را انجام دهید تمامی اطلاعات پاک خواهد شد. این مطالب با زحمت بسیار گردآوری شده و کمک شما مانع از هدر رفتن زحمات ما در ۵ ماه گذشته خواهد شد.

با سپاس فراوان

تخت سلیمان

   تخت سلیمان (آتشگاه آذرگشسب) در جنوب شرقی استان آذربایجان غربی و در چهل و دو كيلومتري شمال شرقي شهرستان تكاب، در منطقه ای به نام شیز یا گَنجَک واقع شده است. مساحت این محوطه باستانی 74 کيلومتر مربع می باشد که در سال 1382 به عنوان چهارمین اثر مهم ایرانی در فهرست آثار جهاني يونسكو به ثبت رسيد.

  مجموعه بناهای تاریخی تخت سلیمان در اطراف دریاچه‌ای طبیعی ساخته شده است. این دریاچه بیش از صد متر عمق داشته و به علت املاح موجود در آن برای آشامیدن و کشاورزی مناسب نیست. رسوب‌ حاصل از این املاح در طی قرن‌ها لبه دریاچه را تغییر شکل داده است.

  آتشکده آذرگشسب مجموعه‌اى است مشتمل بر يک سالن مرکزى مربع شکل با چهار جرز قطور آجرى که گنبد بزرگ آجرى آن ‌را پوشانده است. مجاور اين مجموعه در بخش غربى مجموعه ديگرى است که از يک آتشکده صليبى شکل با ابعاد کوچکتر و دو تالار ستون‌دار با ستون‌هاى مدور چهارگوش و تعداد اتاق‌ها و فضاهاى جانبى‌ تشکيل يافته است.

   در زمان ساسانیان، ایرانیان سه آتشگاه اصلی و بزرگ داشتند که آذرگشسب یکی از آن ها بود. آذرگشسب به معنای آتش اسب نر است. افسانه های بسیاری درباره نام گذاری این مجموعه وجود دارد. اسم تخت سليمان از قرن هفت و هشت هجري و از سوي اهالي منطقه كه اطلاعات تاريخي درستي از اين بنا نداشتند، انتخاب شد. آذرگشسب نام صحيح این آتشکده است.

   آذرگشسب یکی از نمادهای اقتدار ساسانیان بود. پس از جنبش مزدكيان، خسرو انوشيروان به عمران و آباد سازی اين آتشكده با عنوان عامل وحدت ملي و يكسان سازي دين كشور ایران توجه ويژه ای كرد. از آثار دیگر مربوط به ساسانیان در این منطقه کوه بلقیس و "زندان" است. عده ای نیز بنای اولیه مجموعه را به اشکانیان نسبت داده اند که بسیار محتمل به نظر می رسد.

   در زمان حمله روميان به ايران و غلبه بر خسرو پرويز آتشكده آذرگشسب غارت و ويران شد. حمله رومي ها، اعراب و پذيرش دين اسلام از سوي ايرانيان تغييراتي در وضعيت آباداني آتشكده پديد آورد و اغتشاشات اواخر دوره ساسانيان نيز موجب شد تجديد بنايي در اين محل انجام نشود. اين آتشکده در سال ۶۲۴ ميلادي به ‌وسيله هراکليوس ويران شد و بعدها به طور كامل متروك و رها شد.

   در دوران صفويه اين مجموعه كاملا متروك ماند تا اين كه در قرن هاي 17 و 18 ميلادي، شرق شناسان غربي به ايران آمدند و به بررسي مناطق تاريخي ايران پرداختند.در اين منطقه نشانه‌ها و بقاياي استقرار و فعاليت انسان از هزاره اول پيش از ميلاد به چشم مي‌خورد.

تاریخچه پاسارگاد

  پاسارگاد مجموعه‌ای به جا ‌مانده از دوران هخامنشیان است که در هشتاد و پنج کیلومتری شمال شهرستان مرودشت، در دشت رودخانه پُلوار از توابع استان فارس واقع شده‌است.

     پاسارگاد در لغت

  هنوز در این باره نظر قطعی صادر نشده ولی هرودت درکتاب خود ادعا می کند که پاسارگادی مهمترین قوم پارسیان و ریشه هخامنشیان بوده است. در کل، این معانی برای پاسارگاد مطرح شده است: محل استقرار و زیستگاه پارسیان، تخت گاه پارسیان و دژ پارسه.

 خاندان پارس، به رهبری کوروش بزرگ (که از ۵۲۹ تا ۵۵۹ پیش از میلاد سلطنت نمود) در سال ۵۵۰ پیش از میلاد، بر مادها پیروز شدند. او پاسارگاد را به پایتختی انتخاب کرد، زیرا در نزدیکی منطقه‌ای بود که بر پادشاه ماد پیروز شده بود.

   محوطهٔ اصلی شامل این بناها است:

• آرامگاه کوروش بزرگ در جنوب؛
• تل تخت و استحکامات واقع بر یک تپه در شمال محوطه؛
• مجموعهٔ سلطنتی در مرکز محوطهٔ اصلی؛
• در منطقهٔ شرق یک بنای کوچک قرار دارد که یک پُل تشخیص داده شده است؛
• در شمال مجموعهٔ سلطنتی زندان سلیمان قرار دارد، تاریخ ساخت این بنا مشخص نیست.

    آرامگاه کوروش

   مهمترین اثر مجموعه پاسارگاد بنایی است که پیش تر مشهور به (مادر سلیمان) بود و از سال ۱۸۲۰م. به بعد به عنوان آرامگاه کوروش بزرگ مشخص شده. بنای آرامگاه میان باغ های سلطنتی قرار داشته و از سنگ های عظیم، که بلندی بعضی از آنها به هفت متر می رسد، از سنگ آهکی به رنگ سفید ساخته شده است. ارتفاع کلی بنا در حدود یازده متر است. در ورودی آرامگاه در سمت شمال غربی قرار داشته و ۷۵ سانتی متر پهنای آن است.این درگاه کوتاه دارای دو در سنگی بوده که از بین رفته است. خزانه آرامگاه، در بالاترین نقطه، شکل یک خانهٔ شیروانی ساده را دارد. پس از کشته شدن کوروش بزرگ در جنگ با سکاها (ایرانیان شمالی)، جسد وی را مومیایی کرده و درون تختی از زر نهاده و اشیا مهم سلطنتی و جنگی او را در کنارش گذارده بودند. در حمله اسکندر مقدونی، یک شخص مقدونیه ای در آرامگاه را شکسته و اشیای آن را تاراج کرده و به کالبد آسیب رسانده بود. در شیب سقف آرامگاه دو حفره ی بزرگ وجود دارد که برای سبک کردن سنگ ها و کم کردن از بار سقف ایجاد شده است و برخی به اشتباه، جای نگهداری کالبد کوروش و همسر وی دانسته اند.

آرامگاه کمبوجیه

آنچه از این بنا باقی مانده دیواری بلند به ارتفاع حدود ۱۴ و طول تقریبی ۷.۵ متر است. این بنا به بنای کعبه زرتشت در نقش رستم شباهت دارد در حالی که از نظر قدمت، قدیمی‌تر و از نظر استحکام و فن ساخت نمایانگر اجرایی قوی ‌تر از بنای کعبه زرتشت است.

استحکامات دفاعی

  (ايرانيان در زمان حمله اعراب وحشي به ايران براي جلوگيري از تخريب اين بنا ، آن را تخت سليمان ناميدند) این استحکامات با وسعتی در حدود ۸۰۰۰ متر مربع بر روی تپه‌ای عظیم در انتهای شمالی پاسارگاد قرار دارند. استحکامات مذکور معماری چهار دوره را به خود اختصاص داده است :

1.      ساختارهای سنگی؛ عموماً مربوط به دورهٔ اول هخامنشی.

2.    ساختارهای خشتی؛ مربوط به دورهٔ دوم هخامنشی.

3.     ساختارهای خشتی و سنگی؛ مربوط به دورهٔ سلوکی و اشکانی.

4.    ساختارهای خشتی، آجری و سنگی؛ مربوط به اواخر دوره ساسانی.

  به گفتهٔ نویسندگان باستانی مانند هرودت و آریان (گزنفون)، اسکندر آرامگاه کوروش را محترم شمرده و آن را بازسازی نمود.همچنین از کوروش در چند کتاب آسمانی مانند قرآن و انجیل به نیکی یاد شده است.

    پاسارگاد پنجمین مجموعهٔ ثبت‌شده در فهرست آثار میراث جهانی در ایران است که طی جلسه یونسکو که در تیرماه سال ۱۳۸۳ در چین برگزار شد به علت دارا بودن شاخص‌های فراوان با صد در صد آرا در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید. هر اثر که در فهرست جهانی یونسکو جای می‌‌گیرد طبق کنوانسیون میراث طبیعی و تاریخی باید از سوی دولت نگه دارنده اثر، مورد توجه ویژه قرار گیرد و انجام هرگونه اقدامی در به خطر افتادن آن ممنوع است.

ثبت جهانی پاسارگاد توسط یونسکو

• دولت حاکم: جمهوری اسلامی ایران
• موقعیت: استان فارس
• نام ملک: پاسارگاد
• تاریخ دریافت: ۳۰ ژانویه ۲۰۰۳
• طبقه بندی: مطابق طبقه‌بندیهای دارایی‌های فرهنگی شرح داده شده در مقالهٔ ۱ از پیمان نامه میراث جهانی سال ۱۹۷۲، این یک محل باستانی است.

شرح مختصر: پاسارگاد اولین پایتخت امپراتوری هخامنشیان بود که توسط کوروش دوم در قرن ششم قبل از میلاد ساخته شد...( متن بر گرفته از شناسنامهٔ پاسارگاد ویرایش یونسکو به شماره ۱۱۰۶).

  برای اطلاعات بیشتر نگاهی به کمیته نجات پاسارگاد و ویکی پدیا بی اندازید.